bibel Bärndütsch

1 Könige 22 vo 22

22:1 Drü Jahr hets ke Chrieg zwüsche Syrie und Israel gä.

2 Im dritte Jahr isch dä König Jọsaaphat vo Juda zum König vo Israel gange.

3 Da het de Kenig vo Israel zu sine Manne gseit: "Wüssed Ihr eigentlich, dass Rạmoth-Gịlead üs ghört? Und doch zögere, es üs vom König vo Syrie zrüggzhole."

4 Denn het er Jọsaaphat gfragt: "Ziehst du mit mir in Krieg nach Rạmoth-Gịlead?" Jọsaphat het em König vo Israel gantwortet: "Ich bin wid du. Mini Lüüt sind wie dini Lüüt. Mini Ross sind wie dini Ross."

5 Jọsaaphat hät jedoch zum König vo Israel gseit: "Erkundig dich bitte zerst was Jehova dezue seit."

6 Do het de König vo Israel d Prophete zäme gruefe – öppe 400 – u het si gfragt: "Söll i gäge Rạmoth-Gịlead i Chrieg zieh oder nid?" Si antwortet: "Zieh los! Jehova wirds id Hand vom Chönigs gäh."

7 "Gits hier nicht einen Propheten Jehovas?", wollte Jọsaaphat wüsse. "Befragen wir Gott doch auch durch ihn."

8 Druf het de König vo Israel zu Jọsaaphat gseit: "Es isch scho no öpper da, womer chönd Jehova befrage,h aber ich hasse ihn. Er prohezit nie Guets über mich, nume schlächts. Es isch Michạja, de Sohn vo Jịmla." Jọsaaphat entgägnet: "So öppis söttsch als König nid säge".

9 Do het de König vo Israel e Hofbeamte gruefe und bewegt: "Schnell, hol Michạja, dä Sohn vom Jịmla!"

10 Dr König vo Israel und Jọsaaphat, dr Juda König, wo in königleche Gwänder jede uf sim Thron uf em Dreschplatz am Toreingang vo Samạria gsässe, u alli Prophete prophezyte vorne.

11 Zedekịa, dr Sohn Kenaanas, het sich denn Hörner us Iise gmacht und verkündet: "Das seit Jehova: 'Damit wirsch die Syrer aufspiessen bis sie ausgrottet hast.'"

12 Alli andere Prophete prophete z Gliche. Si hei gseit: "Zieh nach Rạmoth-Gịlead. Du wirsch Erfolg ha. Jehova wirds id Hand vom König gäh."

13 Der Bote, der Michạja sett hole, rietet ihm: "D Prophete kündigen dem König durchweg Guetes ah. Machs bitte o so u säg öppis guets."

14 Michạja entgägnet jedoch: "So wahr Jehova läbt: I gibe nume das witer, wo Jehova mir seit!"

15 Won er vor em König erschient, het ihm dä d Frag gstellt: "Michạja, söue mer nach Rạmoth-Gịlead i Chrieg zieh oder nid?" "Zieh los! Du wirsch Erfolg ha", het di prompt Antwort glut. "Jehova wirds id Hand vom Chönigs gäh."

16 Druf het ne dr König gfragt: "Wie oft mues ig di la schwöre, dass du mir im Name Jehovas nüt aus die reini Wahrheit seisch?"

17 Michạja het gantwortet: "I gseh aui Israelite uf de Berge zerstreut wi Schaf, wo ke Hirte hei. Jehova het gseit: 'Sie hei ke Herr. Si söue aui z Friede hei gah.'"

18 Da het de König vo Israel zu Jọsaaphat gmeint: "Hani dr nid gseit, dass er nie guets über mi profezyt sondern nume Schlächts?"

19 Michạja het wyter gseit: "Hört drum d Wort Jehovas: I ha Jehova uf sim Thron gseh, u ds ganze Heer vom Himmu rächts u links vo ihm schtah.

20 Jehova fragt denn: 'Wer wird Ạha düüsche das er nach Rạmoth-Gịlead zieht und det gheit?' Der eint het das vor, dr anger das gschlage.

21 Da isch e Geist vor Jehova gstande u het gseit: 'I wird ne tüüsche.' 'Wie wosch das mache?', het Jehova gfrögt.

22 Er het antwortet: 'I wird anegah und en irreführende Geischt im Mul vo sine Prophete wärde.' Druf het er gseit: 'Du wirsch ne tüüsche. Und du wirsch o Erfolg ha. Gang u mach das.'

23 Wi'd gsehsch het Jehova e irrefüerende Geist is Muul vo aune dine Prophete hie gleit. Aber Jehova het beschlosse unglück über di z'bringe."

24 Dann isch Zedekịa, der Sohn Kenaanas, zu Michạja, ihm is Gsicht gschlage u het gsait: "Wie isch denn Jehovas Geischt vo mir zu dir gange, um mit dir z rede?"

25 Michạja het antwortet: "Das wirsch a dem Tag gseh wo di im innerste Ruum verstecksch."

26 Der König von Israel befahl dann: "Bringt Michạja zu Ạmon, em Stadtoberste, und zu Jọas, em Sohn vom König.

27 Seit zu ihne: 'Steckt dä Bursche i ds Gfängnis u chürzt sy Brot- u Wasserration bis i z Friede zrüggchume. Das isch es Befähl vom König!'"

28 Michạja aber erwideret: "Wennd z Friede zrug chunsch, het d Jehova nid mit mir gredt." Und er het dezue gfüehrt: "Ihr Völker, nämed das alli zur Kenntnis!"

29 Dann isch dr König vo Israel mit Jọsaphat, em König vo Juda, nach Rạmoth-Gịlead zoge.

30 De König vo Israel het zu Jọsaaphat gseit: "Ich verkleide mi für d Schlacht und du ziesch dis Königsgwand a." Also het sich de Kenig vo Israel verkleidet und in d Schlacht zoge.

31 Der König vo Syrie het sy 32 Kriegswagekommandanta aagwiese: "Griift niemand an – ob klein oder gross – usser der König vo Israel."

32 Wo die Kommandante Jọsaaphat hei gseh, hei si gmeint: "Das muess der König vo Israel sy." Si hei uf ihn gstüret um ne azgriife, u Jọsaaphat gschribe um Hiuf.

33 Sobald di Kommandante hei gmerkt, dass es gar nid dr König vo Israel gsi isch, hei si d Verfolgig ufgäh.

34 Eine vo de Manne het jedoch e Pfil zuefällig so abgschosse, dass er de König vo Israel dür e Spalt i de Rüschtig het troffe. Da het dä König zu sim Wagelänker gseit: "Dreh um, bring mi us dr Schlacht wäg. I bi schwär verwundet."

35 Dr Kampf het dr ganz Tag tobt u dr König het müesse dr Syrer zuegwandt wärde im Wäge gstützt wärde. Ds Bluet us syre Wunde het i de Chriegswäge gschlage, u am Abe isch er gstorbe.

36 Bi Sunneuntergang isch der Ruef dur ds Lager gange: "Jede i sy Stadt! Jede zu sym Land!"

37 So isch dr König gstorbe, u me het nen uf Samạria brocht. Dert isch är begrabe worde.

38 Wo me der Kriegswage am Teich vom Samạria abwusch het, hei d Hünd sis Bluet uf gleckt, u di Prostituierte hei dert badet – wi Jehovas akündet het.

39 Alles Witeri über d Gschicht Ạhabs, alli sini Tate, de Palast us Elfebii woner errichtet het, und alli Städt woner baut het schteit i de Chronik de Könige vo Israel.

40 nachdem Ạ ha gstorbe isch, isch si sohn worde Ahạsjah König.

41 Im 4. Johr König Ạhabs vo Israel isch Jọsaaphat gsi, dr Sohn Ạsas, König vo Juda worde.

42 Jọsaaphat isch mit 35 Johr König worde und het 25 Johr in Jerusalem regiert. Sy Mueter het Asụba gheisse und isch d Dochter Schịlhis gsi.

43 Är isch uf em gliiche Wäg gange wie si Vater Ạsa. Är sich nid devo ab und het ta, was in Jehovas Ouge richtig gsi isch. D Höchi si aber nid besitigt worde. Ds Volk het dert nach wie vor opferet u het Opferrauch ufstiege lo.

44 Zwüsche Jọsaaphat und em König vo Israel hei friedlichi Beziehige bestande.

45 Alles Witeri über d Gschicht Jọsaaphats, sy grossi Erfolg und sy Chriege, schteit i dr Chronik vor Könige vom Juda.

46 Är het o di männleche Tempelprostituierte usem Land vertribe, wo no us dr Zyt vo sim Vater sy Ạsa übrig bliebe gsy.

47 Ẹdom het damals kei König gha, sondern isch vomene Stellvertreter regiert worde.

48 Jọsaaphat het o Tạrschisch-Schiff für dä Goldtransport us bout Ọphir, doch d'Schiff fahre nid wöu si bi Ẹzjon-Gẹber zerschellt hei.

49 Damals het gseit Ạhabs Sohn Ahạsja zu Jọsaaphat: "Lass mini Lüt mit dine Zeme uf de Schiff fahre", aber Jọsaaphat isch mit dem nid iverstande gsi.

50 Schliesslich gstorbe isch Jọsaphatt und me het ihn bi siine Vorfahre ir Stadt vo sim Vorfahre David begraubt. Nach ihm isch si Sohn Jọramu König worde.

51 Im 17 . Johr König Jọsaaphats vo Juda worre Ahạsja de Sohn Ạhabs, z Samạria König vo Israel. Er het zwei Johr über Israel regiert.

52 Är het immer wider ta, was z Jehovas Ouge schlächt isch gsy u isch uf em gliiche Wäg wie si Vater u sini Mueter u wi dr Jerọbeam, dr Sohn Nẹbats, wo Israel zum Sündige verleitet het.

53 Er dient Baal und het sich vor ihm verbüted. Damit het er Jehova kränzt, der Gott Israels, wie si Vater das gmacht het.

1 Könige 4 vo 22

4:1 König Sạlomo herrscht über ganz Israel.

2 Das si sini hoche Beamte gsi: Asạrja, dr Sohn Zạdoks isch dr Prieschter gsi.

3 Elihọreph u Ahịja d Söhn Schịschas, si Sekretär gsi. Jọsaaphat, dr Sohn Ạhiluds, isch dr Gschichtsschriber gsi.

4 Benạja, dä Sohn Jehojadạs het d Verantwortig fürs Heer agleit. Zạdok und Ạbjatharf si Prieschter gsi.

5 Asạrja, dr Sohn Nathans, isch über d Bevollmächtigte igsetzt gsy. Sạbud, dr Sohn Nathans, isch e Prieschter u dr Fründ vom König gsi.

 6 Ạhischar isch Palastverwalter gsi, und de Adonịram de Sohn Ạbas, beufsichtigt die, wo zur zwangsarbeit izogä worde si.

7 Sạlomo het zwölf Bevollmächtigti gha, wo über ganz Israel igsetzt sy und dr König u sy Hof mit Nahrigsmittel versorgt hei. Jede vo dene isch derfür verantwortlich gsi, d Nahrigsmittel für e bestimmte Monet im Jahr z liefere.

8 D Bevollmächtigte sy gsy: dr Sohn Hurs im Bärgland vo Ẹphraim;

9 der Sohn Dẹkers in Mạkaz, Schaalbim,l Beth-Schẹmesch u Ẹlon-Beth-Hạnan;

10 der Sohn Hẹseds in Arụboth (im understand Sọcho und s ganze Land Hẹpher);

11 der Sohn Abinạdabs im Hügelland von Dor (Sạlomos Tochter Tạphath isch sini Frau worde);

12 Baana, dr Sohn Ạhiluds, z Taanach, Megịdom und ganz Beth-Schẹan, wo näbed Zạrethan unterhalb vo Jẹsreël ligt, vo Beth-Schẹan bis Ạbel-Mehọla und bis zur Gegend vo Jọkmeam;

13 der Sohn Gẹbers in Rạmoth-Gịleadp (im unterstande d Zeltdörfer vom Jạir, em Sohn Manạsses, wo in Gịlead si, sowie d Gegend vo Ạgobs in Bạschan: 60 grossi Städt mit Muurer und Tore mit Chupferriegle);

14 Ahinạdab, der Sohn Ịdos, in Mahanạjim;

15 Ahimạaz in Nạphtali (er het sich Bạsemath gno, e anderi Tochter vo Sạlomo, zur Frau);

16 Baana, dr Sohn Hụschais, i Ạscher u Bẹaloth;

17 Jọsaaphat, dr Sohn Parụachs, in Ịssachar;

18 Schịmeï, der Sohn Ẹlas, in Bẹnjamin;

19 Gẹber, dr Sohn Ụris, im Land Gịleadx (s Land vo Sịhon, em König vo de Amorịter, und Og, em König vo Bạschan). Di Bevollmächtigte im Land hei widerum aui emene einzige Bevollmächtigte.

20 Juda un Israel si so zahlriich gsi we d Sandkörner am Meer. Si ässä un trinke un si glücklich gsi.

21 Sạlomo het über alli Königrichi vom Euphrat bis zum Land vor Philịster gherrscht und bis a d Gränze vo Ägypte. Si hei dr Tribut entrichtet u dient Sạlomo, solang er gläbt het.

22 Sạlomos Hof benötigt het täglech 60 Kora Mehl und 30 Kor Feinmehl,

23 10 Mastrinder, 20 Weiderinder und 100 Schoof, usserdem einige Hirsche, Gazelle, Rehböck und gmäschteti Kuckucke.

24 Sạlomo het d Macht über alli Gebiet westlich vom Euphrat, vo Tịphsach bis Gạsa gha, und über d Könige westlich vom Euphrat. In allne Gebiet um ihn ume herrschti Friede.

25 Juda u Israel hei während dr ganze Regierigszyt Sạlomos in Sicherheit gläbt – vo Dän bis Beërschẹba – jede unger sym Wyschtock u unger sym Fygebaum.

26 Sạlomo het 4000a Stellplätz für sini Wagepferde und 12'000 Ross gha.

27 Die Bevollmächtigte versorgte König Sạlomo und alli wo a sim Tisch ässe mit Nahrigsmittel. Jede isch für e bestimmte Monet zueständig gsy u het druf gmerkt, dass es a nüüt gfählt het.

28 Si hei o aui ihre Aateil a Gerschte u Stroh überau bracht, wo mes für d Ross u d Rossgspanne het bruucht.

29 Gott het Sạlomo Wiisheit und Unterscheidungsvermöge i sehr grossem Mass und es Herz mit so viu Iisichta wie Sand am Meer.

30 Sạlomos Wysheit het d Wiisheit vo allne Bewohner vom Oschte u di gsamti Wysheit Ägypte übertrage.

31 Är isch wiser gsi aus aui angere: wiiser aus der Esrachịter Ẹthanl u wiser aus Hẹman, Kạlkoln u Dạrda, d Söhn vo Mạhol. Si Ruhm het sich under allne umliegende Völker verbreitet.

32 Er het 3000 Sprüch verfasst u d Zahl vo syre Lieder het 1005 betrachtet.

33 Är het vo Pflanze chönne verzelle – vo dr Zeder im Lịbanon bis zum Ysop, wo ar Muur wachst. Är het o vo de Landtiere verzellt, de Vögle de chriechende Tier u de Fische.

34 Us allne Völker isch me cho zum Sạlomos Wiisheit z lose. O Könige, wo vo syre Wysheit erfahre hei, sy vo überau uf der Ärde cho.

1 Könige 3 vo 22

3:1 Sạlomo het sech dür Hüürat mit em Pharao, em König vo Ägypte verbündet. Er het d Dochta vum Pharao ghürate un het sie in d Schtadt David brocht, bis er si Hus un des Hus Jehovas sowie d Mauer um Jerusalem fertig bout het.

2 Ds Volk het damals no uf e Höhe opferet, denn me het bis da ane no kes Huus zur Ehre vom Name Jehovas baut.

3 Sạlomo het Jehova gliebt u het d Bestimmige vo sim Vater David befolgt. Allerdings het är uf e Höchi opferet u het dert Opfergabe i Rauch lo ufgah.

4 Der König isch uf Gịbeon gange zum dert opfere, denn das isch die bedütendschti Höchi gsi. Sạlomo het uf em Altar dete 1000 Brandopfer opferet.

5 In Gịbeon erschine Jehova Sạlomo nachts i eim Traum. Gott het ne gfragt: "Was wünschisch du dir? Was söll i dir geh?"

6 Druf het Sạlomo gseit: "Du hesch min Vater, dim Diener David, grossi loyali Liebi zeigt, will er in Tröi, Grächtigkeit und vo Herze kommende Uffrichtigkeit sin Wäg vor dir gange isch. Di grossi loyali Liebi hesch em bis hüt zeigt, denn du hesch em e Bueb als Thronfolger gä.

7 Mein Gott Jehova, jitz hesch mi, di Diener, anstatt mi Vater David zum König gmacht, obwohl i no jung u unerfahre bi.

8 Din Diener regiert über dis Volk wod usgwählt hesch, es Volk wo so gross isch, dass mes nid zelle oder berächne cha.

9 Gib drum dim Diener es ghorsams Härz, damit är für dis Volk Rächt redä u zwüschä Guet u Bös cha ungerscheide. Denn wer ka fir des grosse Volk, des dir ghärt, Recht schwätze?"

10 Jehova freut sech über Sạlomos Bitte.

11 Gott het denn zu ihm gseit: "Wöu du nid um es langs Läbe oder Riichtum oder dr Tod vo dinere Fäind bätte hesch, sondern um Verstand zum Rächtsfäll entscheide,

12 drum wirdi dini Bitte erfülle. I wirde dr es wiises u verständigs Herz schänke. Es wird nie widr öpper wie di geh, so wies o vorher nie öpper wie di het geh.

13 Usserdäm chunsch vo mir über, worum du nid bäte hesch, nämlich Richtum und Herrlichkeit, sodass es dis ganze Läbe lang kei Kenig wie dich geh wird.

14 U wed wie din Vater David uf min Wäge geisch, idem de di a mini Vorschrifte u Gebot hebsch, wirdi dir drzue no es langs Läbe schänke."

15 Wo Sạlomo ufwachet, het är gmerkt dass es e Traum gsi isch. Dänn isch är nach Jerusalem gange, het sich vor d Bundeslade Jehovas, opferte Brandopfer und Gmeinschaftsopfer und het es Feschtli für alli sini Diener verastaltet.

16 Damals si zwöi Prostituierti zum König cho u si vorne si cho.

17 "Bitte, min Herr", het die eint gseit, "die Frou wohnt mit mir im gliche Huus. Si isch im Huus gsi, woni es Chind becho ha.

18 Am dritte Tag nach der Geburt het o si es Chind zur Wäut bracht. Mir beidi si elei im Huus gsi, süsch isch niemer da gsi.

19 Der Sohn vo dere Frou isch i der Nacht gstorbe, wüu si sech uf ihn gleit het.

20 Da isch si zmitzt ir Nacht ufgschtande u het mi Bue näb mir wäggnoh während i, dini Sklavin, gschlafe u het ne näb sich leit. Ihre tote Sohn het sie zu mir gleit.

21 Woni morge ha welle ufstah u mi Sohn stille hani gmerkt daser tot isch gsi. I ha ne mir genau agluegt u gseh, daser gar nid mi Sohn isch gsi, won i gebore ha."

22 Di anderi Frou het aber gseit: "Nei, my Sohn läbt, u din Sohn isch dot!" Di erschti Frau widerspricht: "Nei, di Sohn isch dot, u mi Läbt!" So stritte si sech vor em Chönig.

23 Der König het der König gseit: "Die Frou hie behauptet: 'Das läbände Ching isch mi Bueb, u di Bueb isch dot!', u di angeri seit: "Nei, di Bueb isch dot, u mi Läbt!'"

24 Da befahl der König: "Bringt mir ein Schwert!", und me het ihm eis bracht.

25 "Teilt das lebende Chind i zwöi Teil und gebet jede Frou e Helfti", het der Chönig gseit.

26 Die Frou, wo si Sohn gläbt het, het starchi Muettergfüeu gha u het der König gflegt: "Bitte, mein Herr! Gänd Dir das läbende Chind! Dir dörfeds uf kein Fall töte!" Di ander Frou het drgäge gseit: "Es söll weder mir no dir ghöre! Si sölle's i zwöi Stück teile!"

27 Druf befahl der König: "Gäbt das läbende Chind der erschte Frou! Tötets uf ke Fall! Si isch sy Mueter."

28 Ganz Israel het vu däm Urteil vum Kenig ghärt, un d Volk het grosse Respekt vor däm Kenig gha, denn s het sie gsäh, dass Gott ihm Wisheit ge het, so dass sa grechti Entscheidige het chönne fälle.