bibel Bärndütsch

Matthäus 13 vo 28

13:1 No am gliche Tag het Jesus ds Huus verlüre u het sich an See gsetzt.

2 Dert hei sech grossi Mönsche versammlet. Drum isch är ines Boot gstige und het platz gno während d Lüt alli am Ufer stöh blibe.

3 Denn het er ne vieles dür Vergliich erklärt. Är het gseit: "Da isch ä Sämann gsi, wo losgange isch, um z'säie.

4 Bim Säää si einigi Samäkörner ufä Wäg gflogä, u Vögu si cho und hei si ufgspickt.

5 Anderi felse uf felsige Bode mitere dünne Erdschicht. Wüu si nume wenig Ärde hei gha, si si sofort ufgange.

6 Doch wo d Sunne höcher isch gstige, hei d Pflänzli verbrönnt. Si si iigange wüu si ke Wurzle hei gha.

7 Wider anger gheie unger d Dorne, wo d Pflänzli denn überwucheret hei und erstickt hei.

8 No anderi fiele uf guete Bode u hei dertrag bracht – ds einte 100-, ds andere 60-, ds nächschte 30-mau so viu.

9 Wer Ohre het, söll guet zuelose!"

10 D Jünger sy uf Jesus zue u hei gfragt: "Warum redsch du zu de Lüt i Bilder?"

11 Er het zur Antwort geh: "Ihr dürft die heiligen Gheimnis vom Königrich vom Himmel verstehen, aber nicht.

12 Denn wer het, däm wird meh ge wäre, ja im Überfluss. Wer aba nit het, däm wird au no des, was sa het, wäggno.

13 Drum red i zu ihne i Bilder. Wüu si gseh u gseh doch nüt, si ghöre u ghöre doch nüt u verstöh o nid d Bedütig.

14 An ihne erfüllt sech d Prophezeig Jesajas: 'Ihr werdet zwar ghöre, aber keinesfalls d Bedütig verstah, ihr werdet zwar luege, aber keinesfalls gseh.

15 Denn ds Härz vo dene Lüt isch unempfänglech worde. Si hei zwar mit irne Ohre ghört, aber nid reagiert, u si hei ihri Ouge verschlosse – sodass si nid öppe mit irne Ouge gseh u mit ihrem Ohre höre u mit ihrem Härz d Bedütig verstöh u umcheere und ig se heilige.‘

16 Doch glücklech sy euri Ouge, wüu si gseh, u dini Ohre, wüu si ghöre.

17 Denn i vusichere äich: Vieli Prophete un anderi grächti Mänsche wen unbedingt luege, was ihr gsähne, sähn's aba nit, un wen härä, was ihr ghärt hän, hän's aba nit ghärt.

18 Jetz zum Verglich mit em Maa wo säät. Höret zue!

19 Wo öpper d Botschaft vom Königrich ghört, aber d Bedütig nid verstoht, chunnt dr Tüüfel und risset wäg, was is Härz gsät worde isch. So isch es mit däm wo uf e Wäg gsät worde isch.

20 Mit dem wo uf de felsige Bode gsät worde isch, isch es eso: Das isch dä wo d Botschaft ghört und se sofort mit freud animmt.t

21 Allerdings het är ke Wurzle i sech, hebt sech aber glich es Zitli lang. Doch dür di Schwirigkeite oder d Verfougig, wo de wäge dr Botschaft entstöh, chunnt er sofort is Stolper.

22 Mit däm, wo unger d Dorne gsät worde isch, isch es so: Das isch dä wo d Botschaft ghört, doch d Sorge vo däm Wäutsystem u di trügerisch Macht vom Riichtum ersticke d Botschaft u sib cha ke Ertrag bringe.

23 Mit däm, wo uf e guete Bode gsät worde isch, isch es eso: Das isch dä, wo die gueti Botschaft ghört u ihri Bedütig versteit u de o würklech Frucht treit u Ertrag lieferet – der eint 100-, der ander 60-, der nächst 30-mal so vil.“

24 Är het jitz e witere Vergliich bracht: "Mit däm Königrich vom Himmel isch es wi mit emene Maa, wo guete Same uf sy Fäud sät.

25 Während d Mönsche gschlafe, isch sis Fäind cho, hocke Unkrut unger de Weize u het sech drvo gmacht.

26 Wo d Halme si gwachse und sech Ähre bildet hei, erschiene o ds Unkrut.

27 Da si d Sklave zum Huusherr gange u hei gseit: 'Herr, wo chunt de ds Unkrut här? Hesch doch guete Same uf dis Fäud gsät!'

28 Er het antwortet: 'Es Fäind, e Mönsch, isch das gsy.' Da hei d Sklave gfragt: 'Wotsch, dass mir häre gö und's zäme?'

29 'Nei', het er gseit, 'susch reisset ihr bim Zämmehang vom Unkrut de Weize mit us.

30 Lönd beides bis zur Ernte näbenang wachse, u ir Erntezyt säg i de Erntearbeiter: Sammlet zersch ds Unkrut zäme u bündlets zums verbrönne. De sammlet de Weize u bringt ne i mis Vorratshuus.'"

31 Är het de no e angere Vergliich bracht: "Mit däm Königrich vom Himmu isch es wi mit emene Sänfkorn, wo e Maa uf sy Fäud sät.

32 Es isch zwar z'chlinschte vo allne Sämekörner, doch was drus wachst, isch di grösst vo allne Gartepflanze. Es wird zumene Baum, sodass d Vögu vom Himmu chöme und i sy Zwöige Unterschlupf finde."

33 Ä witere Vergliich het glutet: "Mit dem Königrich des Himmels isch es wie mit Surteig, wo e Frou unger drü grossi Mass Mehl mischti, bis di ganz Masse dürsüür gsy isch."

34 All das het Jesus de Lüt in Bilder teilt. Ja är het ne nüt gseit, ohni z Bilder z rede,

35 damit sech erfüllt het, was dür de Prophete aakündigt worde isch: "I wird mis Mul öffne und i Bilder rede, i wird das bekannt mache, was sit dr Grundlegig verborge isch."

36 Nachdem är d'Lüt wäggschickt het, isch är i ds Huus gange. Sini Jünger sy zu ihm cho und bätte ne: "Erklär üs doch dr Vergliich mit däm Unkrut ufm Fäud."

37 Är het zur Antwort geh: "Der den guten Samen sät, ist der Menschensohn.

38 Das Fäud isch d Wäut. U dä gueti Säme, das si d Söhn vom Chönigrich. Aber ds Unkraut, das si d Söhn vom Tüüfu.

39 U ds Fäind wo ds gsät het isch dr Tüüfu. D Ernte isch dr Abschluss vomne Wäutsystem und d Erntearbeiter si Äntele.

40 So wies Unkrut zämegsammlet und verbrennt wird, so wirds am Abschluss vom Wäutsystem si.

41 Der Menschensohn wird sy Engel ussende, und si wärde us sim Königrich alles zäme, wo anderi zuefäll bringt, und o Mönsche wo gsetzlos handle.

42 Si wärde se i Füürofe rüefe wo si brüele und mit de Zähn chnirsche wärde.

43 Zu dere Zyt wärde d Grechte im Königrich vo ihrem Vater so hell lüchte wi d Sunne. Wär Ohre het, söll guet zuelose!

44 Mit em Königrich vom Himmel isch es wi mit emene Schatz wo imene Feld versteckt gsi isch. E Maa het ne gfunde und het ne wider versteckt. Är het sich so sehr gfreut, dass är losgange isch u aues verchouft het, was är bsässe het, u das Fäud het kouft.

45 Mit em Königrich vom Himmel isch's usserdem wi mit eme reisende Händler, wo uf der Suechi nach wertvolle Perle gsy isch.

46 Nochdem är ä bsunders choschtbari Perle gfunde het, isch är gange u het sofort aues verchouft, was är het gha u het si kouft.

47 Mit em Königrich vom Himmel isch es usserdem wi mit emene Schleppnetz, wo is Wasser gloh worde isch und i däm sech aui mügleche Fisch sammlet hei.

48 Wo es voll isch gsi, het mes a Strand zoge. Me het sech gsetzt, het di guete Fisch i Behälter gleit u di ungeignete wäggworfe.

49 So wird's o am Abschluss vom Wäutsystem sy: D Ängel wärde uszieh und die schlechte vo de grächte Mönsche trenne

50i u se i Füürofe rüefe wo se brüele u mit de Zäng wärde chnirsche.

51 Hender verstande, was das alles bedütet?" "Ja", hei si gantwortet.

52 Da het är zu ihne gseit: "Guet, wüu jede öffentlechi Lehrer wo über ds Königrich vom Himmu belehrt wird, isch wi ne Husherr wo us sim Vorrat a Choschtbarkeite Neu und Alt holt."

53 Nochdem Jesus die Vergliich bracht het, het er witer zoge.

54 I sym Heimatgebiet ydroffe het är ir Synagoge glehrt. D Lüt hei sich gwunderet u gseit: "Wie chunnt er bloss zu dere Wiisheit u zu dene mächtige Tate?

55 Isch das nid dr Sohn vom Zimmerma? Isch nid d Maria sini Mueter und si nid dr Jakobus, Joseph, Sịmon und Judas sini Brüedere?

56 U si nid aui sini Schwöschter bi üs? Woher het er de das aues?"

57 Sie hän also Astoss an ihm gno. Doch Jesus het zue nene gseit: "Es Prophet wird überall geehrt, nume nid i sim Heimatgebiet und i sim eigene Huus."

58 Wäg ihrem Ungloube het är dört nid viu mächtigi Tate vollbrocht.

Matthäus 12 vo 28

12:1 Damols isch Jesus amene Sabbat dur d Getreidefelder gange. Sini Jinger hän Hunger übercho und fange a, Ähre abzriisse und d Körner z ässe.

2 Wo d Pharisäer das gseh hei, hei si zu Jesus gseit: "Sieh dir das ah! Dini Jünger mache öppis wo am Sabbat verbote isch."

3 Er het si gfragt: "Hend ihr nid gläse was David gmacht het, woner und sini Manne Hunger gha hend?

4 Wi är i ds Huus Gottes isch gange u wi si di drbrote Brot gässe hei, obwou är und sini Männer das nid hei dörfe, sondern nume d Prieschter?

5 Oder hender nid im Gsetz gläse, dass d Prieschter im Tempel nid am Sabbat halte und trotzdem unschuldig bliibe?

6 Doch i sag äich: Hie isch öpper wo grösser isch als dr Tempel.

7 Wenner aber verstande het, was das bedütet: 'I wott Barmherzigkeit und nid Opfer', de heter ke Unschuldige verurteilt.

8 Denn der Menschensohn ist Herr über den Sabbat."

9 Danach isch Jesus witer gange. Er isch ine Synagoge cho

10i und het dert en Maa mit ere verkümmerte Hand gseh. Da hei ne einigi Lüt gfragt: "Isches erlaubt, am Sabbat z heile?" Si hey ne nämlech weue aaklage.

11 Är het zu ihne gseit: "Agnoh, dir heit es Schaaf u's gheit am Sabbat ine Grube. Wär vo öich wird's de nid packe u usezieh?

12 Wieviu wärtvoller isch doch e Mönsch aus es Schaf! Auso isch erloubt, am Sabbat öppis guets z'tüe."

13 De het är zu däm Maa gseit: "Streck dini Hand us!", was är si usgstreckt het u si widerhärgstellt isch – so gsund wi di anger Hand.

14 Doch d Pharisäer si usegange u hei Plän gschmiedet um ne z töte.

15 Wo Jesus das mitbecho isch, isch er witter zoge. Vieli hei ihm gfolgt u är het sie aui gheilt,

16 bstell ne aber usdrücklech, angeri nüt vo ihm mitzteile,

17 damit sich erfüllt het, was durch de Prophete Jesaja akündigt worde isch:

18 "Seht! Mi Diener, woni uusgwählt ha, min liebe Diener, woni gfalle! I wirde mi Geischt uf ihn legge, u är wird de Völker s Rächt erkläre.

19 Er wird weder striite no luut rüefe. Uf de Hauptstrosse wird me sini Stimm nid ghöre.

20 Es knickts Schilfrohr wird er nid zerbräche und e glimmende Docht wird er nid uslösche bis er dem Recht zum Sieg verhilft.

21 Ja, uf si Name werded d'Volk ihri Hoffnig setze."

22 Damals het me e blinde u schtumme Ma zu ihm bracht, wo vomene Dạ̈mon bsesse isch. Nachdem er ne gheilt het, het der Stumme chönne rede u gseh.

23 Aui Lüt hei nume so gstunne u hei sech gfragt: "Öb das äch dä Sohn David isch?"

24 Wo d Pharisäer das ghört hei, hei si gseit "Dä cha d Dämọne doch nume dür Beelzebub, dä Herrscher vo de Dämọne, ustriibe."

25 Aber Jesus het gwüsst was si dänkt hei u het gseit "Jedes Riich wo i sich gspalte isch geit under und jedi Stadt oder jedi Familie wo i sich gspalte isch wird ke Bestand ha.

26 So isch es o we dr Satan dr Satan ustribt. Är isch de i sech säuber gespalte. Wie söll da si Riich bestah?

27 U übrigens: Wenn i di Dämọne mithilf vo Beelzebub ustrybe, wi trybe öiri Söhn si de us? Si wärde auso eui Richter sy.

28 Wenn i d'Dämọnen aber durch Gottes Geist uustriibe, denn isch Gottes Königrich scho cho ohni das ihrs gmerkt hend.

29 Oder: Wi cha öpper i ds Huus vomene starche Maa iibräche u se usraube, ohni ne vorhär z fessle? Ersch de cha är ds Huus usrume.

30 Wär nid für mi isch, isch gägä mi, u wär nid mit mir isammlet, wo zerstreut.

31 Deswege sag ich euch: Jedi Art vo Sünde u Läschterig wird de Mönsche vergäh, aber wär gege d Geist läschteret, däm wird nid vergä.

32 We zum Bispiu öpper öppis gäge de Mönschensohn seit, de wird ihm vergäh. Wär aber gägä dä heilig Geischt redt, däm wird nid vergäh – weder i däm Wäutsystem no im kommende.

33 Es Baum wird nach syne Frücht beurteilt. Entweder dir sorget drfür, dass dr Baum guet wird und gueti Fricht treit, oder dir lönd de Baum schlächt wärde und schlächti Frücht trage.

34 Ihr Otternbrut! Wie söll o öppis Guets us euem Muul cho, we dir so schlächt sit? Wüu wovon ds Härz vou isch, dervo redt ds Muu.

35 Der guete Mensch holt Guets us sym guete Schatz füre. Doch der schlächte Mensch holt Schlächts us sym schlächte Schatz füre.

36 Ig säge euch: Am Grichtstag werde sech d Mönsche für jedi nutzlosi Üsserig müesse verantworte.

37 Denn ufgrund vo dinere Wort wirsch für grächt erklärt und ufgrund vo dinere Wort wirsch verurteilt."

38 Drufabe hei einigi vo de Schriftglehrte und Pharisäer verlangt: "Lehrer, mir wei es Zeiche vo dir gseh."

39 Är het erwideret: "E bös, untreui Generation verlangt geng wider es Zeiche, doch si wird kes übercho – nume ds Zeiche vom Prophet Jona.

40 So wi dr Jona drü Täg u drü Nächt im Buuch vom riese Fisch isch gsy, so wird dr Mönschensohn drü Täg u drü Nächt im Herze vor Erde sy.

41 Iiwohner vo Nịnive wärde mit dere Generation im Gricht ufstah u si verurteile, wüu si bereut uf das hi wo dr Jona predigt het. Aber gseht! Hie isch öpper wo bedütender isch aus Jona.

42 D Königin vom Süd wird mit dere Generation im Gricht ufstah u si verurteile, wüu si isch vo de Ändi vo dr Ärde cho, um d Wiisheit Sạlomos z ghöre.m Aber gseht! Hie isch öpper wo bedütender isch als Sạlomo.

43 We e böse Geischt us em ne Mönsch uszieht, irrt är uf der Suechi nach me Ruheplatz i verlassene Gägend umenand, findet aber kene.

44 Schliesslech seit är sech: 'I gehe i mis Huus zrügg, woni uszoge bi."Und bi syre Akunft findet är ds Huus unbewohnt vor, aber suber gfägt u schön härgrichtet.

45 Är nimmt när siebe angeri Geischter mit wo no bösartiger si aus är säuber, u si zieh i u blibe. Dä Mönsch isch am Ändi schlimmer dranne aus vorhär. So wirds o dere böse Generation ergah."

46 Während er no zue d Mängi schwätzt, sin uf einisch sini Muetter gstande un sini Brüeder drusse un hän nen welle schwätze.

47 Öpper het zu ihm gseit: "Do dusse sy dini Muetter u dini Brüeder. Si wei mit dir rede."

48 Aus Reaktion druf het Jesus ne gfragt: "Wär isch mini Mueter, u wär si mini Brüedere?"

49 Är het uf syni Jünger zeigt u het gseit: "Das hie sy mini Mueter u mini Brüedere!

50 Denn wär das tuet wo mi Vater im Himmel wett, dä isch my Brüeder, mini Schwöschter u mini Mueter."

Matthäus 11 vo 28

11:1 Nachdem Jesus si zwölf Jünger Aawisige gä het, isch er losgange, um i ihrne Städt z lehre und predige.

2 Johạnes isch im Gfängnis gsy u het vo de Tate vom Chrischtus erfahre. Drum het är itz sini Jünger gschickt

3 mit dr Frag zu ihm: "Bisch du dä wo söll cho oder söllemer no uf en andere warte?"

4 Jesus het zur Antwort geh: "Gaht u verzellt Johạnnes, was Ihr losed u gsehnd:

5 Blindi chöi itz gseh, Lahme chöi loufe, Ussätzigi si wider gsund, Ghörlos chöi lose, Toti wärde uferweckt u di Arme erfahre vor guete Botschaft.

6 Glücklich isch, wär nid a mir Astoss nimmt."

7 Wo si gange si isch, isch Jesus uf Johạnnnes cho u het zur Mönsche gseit: "Was heit dir ghofft wo dir i d Wildnis si gange? Es Schilfrohr wo vom Wind hin u her bewegt wird?

8 Was wönd ihr det drusse xeh? E Maa in edle Gwänder? Endle Gwänder treit me z Königspaläste.

9 Auso werum sinder losgange? Zum e Prophete zgseh? Ja, und i säge euch: Ihr heit sogar no viu meh aus e Prophete gseh.

10 Er isch es, wo i de Schrifte heist: 'I schick dr mi Bote vorus. Er wird di Wäg vor dir här vorbereite.'

11 Ig versichere euch: Unger de Mönsche gits ke Grössi aus Johạnnes dr Täufer. Un doch isch eina, der im Kenigrich vum Himmel e gringi Schtellig het, gresser als er.

12 Vo de Täg Johạnnes' vom Täufer bis itz isch ds Chönigrich vom Himmu ds Ziu, em Mönsch entgägnet, u di Vorwärtsdrängende ergriifeds.

13 Denn alli Schrifte – d Prophete u s Gsetz – prophete bis zu Johạnnes.

14 U öb Ders wott akzeptiere oder nid: Är isch der 'Elịa, der söu cho'.

15 Wer Ohre het, söll guet zuelose!

16 Mit wäm sölli die Generation vergliche? Es isch wie mit Chind wo ufm Marktplatz hocke und ihre Spielkamerade zruckrüefe:

17 'Mir hei für euch Flöte gspiut aber dir heit nid wöue tanze. Mir hei Truurlieder gsunge, aber dir heit Nech nid truurig ad Bruscht gschlage.'

18 Ähnlich bi Johạnnnes: Är isch cho, iss nid u trank nid, u d'Lüt säge: 'Er isch vomene Dạ̈mon bsesse.'

19 Denn isch dr Mönschensohn cho, ass u trank, u d'Lüt sage: 'Gseht nech de a! Dä frisst u cha vom Wy nid gnue becho u isch mit Stüürinähmer u Sünder befründet.' Wie o immer: Wiisheit zeigt sech a ihrne Tate."

20 Aaschlüssend het er gfunde für d Städt, wo di meischte vo sine mächtige Tate gschyge si, hert Wort, wüu si nid bereut:

21 "Weh dir, Chọrazin! Wehe dir, Betsaida! Wenn in Tỵrus und Sịdon di gliche mächtige Tate gschafft wäred wi bi eu, de hegeds längscht i Sack u Asche bereut.

22 Aber ech säge euch: Tỵrus und Sịdonz wirds am Grichtstag nid so schlimm ergah wie euch.

23 U du, Kapẹrnaum, denksch öppe du wirsch i himmel ghobe? Abe is Grab wirsch cho. Wenn z Sọdom die gliche mächtige Tate gschafft wäre wi bi dir, wärs hüt no da.

24 Aber ich säg eu: Sọdom wirds am Grichtstag nid so schlimm ergah wie dir."

25 Damals het Jesus erklärt: "I priise di öffentlich, Vater, Herr vom Himmel und der Erde will das alles vor de Wiise und Intellektuelle verborge und es chline Chind mitteilt hesch.

26 Ja Vater, denn genau so hesches welle.

27 Mir isch aus vo mim Vater übergäh worde. Niemer kennt dä Bueb voll und ganz, nume dr Vater, u niemer kennt dä Vater vou und ganz, nume dr Bueb u jede, däm dä Bueb ne möcht offebare.

28 Kummt zue ma, alli, de ihr äich abplage un belaschtet sin, un i wär äich neui Kraft ge.

29 Len äich mi Joch uf un lernt vu ma, denn i ha ä mildes Wäse un bi vu Herze dämüetig, un ihr wäre neui Kraft gwinne.

30 Denn mi Joch isch agnähm z träge.